Direksiyonsuz Zaman

Farlar ve Ampul Değiştirme

Farın yanmadığını çoğu zaman kendiniz fark etmezsiniz; ya karşıdan gelen bir sürücü selektör yapar ya da muayenede söylenir. Panik yapmaya gerek yok: araç ampulü değiştirme işi, otomotiv bakımında yeni başlayan birinin evde yapabileceği en kolay işlerden biri. Yine de "hangi ampul", "hangi tarafta", "elle tutulur mu" gibi sorular kafa karıştırıyor. Sırayla gidelim.

Ampulün yandığını nasıl anlarım?

En basit yöntem: aracı bir duvara ya da kepenkli bir dükkânın önüne yaklaştırıp kısa farları, uzun farları, sinyalleri ve dörtlüleri tek tek yakın. Arka tarafı görmek için birine fren pedalına basmasını söyleyin veya aracı camlı bir yüzeye yaklaştırıp geri vitese alın.

Ampul yanmadıysa mutlaka ampul mü suçludur?

Hayır. Üç ihtimal var:

Ampul filamanı kopmuştur: Cam gövdeye baktığınızda içindeki teli kopmuş veya cam içi kararmış görünür. En sık rastlanan durum bu.
Sigorta atmıştır: Aynı devre üzerindeki iki lamba birden söndüyse (örneğin her iki kısa far) önce sigorta kutusuna bakın.
Soket veya kablo oksitlenmiştir: Ampul sağlam görünüyor ama duy içinde yeşilimsi/beyaz tozlanma var. Bu durumda temas sorunu vardır; akü kutup başlarında gördüğünüz oksitlenmenin aynısı.

Sinyal normalden hızlı çakıyorsa bu genellikle o taraftaki sinyal ampullerinden birinin gittiğini gösterir.

Doğru ampulü nasıl bulurum?

Ampuller harf-sayı koduyla anılır: H4, H7, H11, HB3, P21W, W5W gibi. Kod, hem duy şeklini hem gücü belirler. Bulmanın üç yolu:

Kullanım kılavuzunun ampul tablosu (en güvenilir).
Sökülen eski ampulün cam gövdesindeki yazı.
Yedek parça satan yerlerde plaka/şasi ile sorgulama.

Sık karşılaşılan tipleri kabaca şöyle özetleyebiliriz:

Kod	Nerede kullanılır	Dikkat edilecek nokta
H4	Kısa + uzun far birlikte (tek ampul)	Üç bacaklı fişi vardır, tek yöne oturur
H7	Ayrı kısa veya uzun far	Cama kesinlikle çıplak elle dokunulmaz
H11 / HB3 / HB4	Kısa far, uzun far, sis farı	Plastik duylu, geçmeli bağlantı
P21W / PY21W	Fren, geri vites, sinyal	PY sarı camlıdır, sinyalde onu ister
W5W	Plaka, park, iç aydınlatma	Cam duylu, küçük; kolay kırılır
C5W (sofit)	Tavan lambası, bagaj	İki uçtan yaylı yuvaya oturur

Halojen, LED, xenon: hangisini almalıyım?

Yeni başlayan biri için en güvenli cevap: aracın orijinalinde ne varsa onun aynısı. Sebeplerini karşılaştırmalı görmek daha kolay:

	Halojen	LED (sonradan takma)	Xenon / HID
Maliyet	En düşük	Orta	Yüksek
Değiştirme kolaylığı	Çok kolay	Sürücü kutusu yerleşimi gerektirir	Balast/ateşleyici nedeniyle zor
Far içindeki ışık dağılımı	Reflektöre uygun	Halojen reflektörde saçılma yapabilir	Projektör mercek ister
Muayene/mevzuat	Sorunsuz	Orijinal değilse sıkıntı çıkabilir	Uygun far grubu şart
Ömür	Kısa-orta	Uzun	Uzun

Yani halojen reflektörlü bir fara "daha beyaz olsun" diye LED takmak, çoğu zaman kendi göreceğiniz ışığı azaltıp karşıdakini rahatsız eden bir sonuç doğurur. Ampulü yükseltmek istiyorsanız aynı kodun daha yüksek verimli halojen versiyonu (üzerinde +%X yazanlar) daha mantıklı bir adım.

Neden ikisini birlikte değiştirmek öneriliyor?

Aynı anda takılan iki ampul benzer sürede yorulur. Biri gittiyse diğerinin ömrü de sonuna yakındır ve eski ampul zamanla sararıp daha az ışık verir. İki farın renk ve parlaklık farkı da rahatsız edicidir.

Adım adım nasıl değiştirilir?

Kontağı kapatın, anahtarı alın. Ampul yeni söndüyse cam sıcaktır, birkaç dakika bekleyin.
Kaputu açın, farın arka kapağına ulaşın. Bazı araçlarda hava filtresi kutusu, akü ya da lastik bir tozluk yolu kapatır; hepsi elle sökülebilir parçalardır.
Soketi çekin. Kabloyu değil, plastik gövdeyi tutarak çekin.
Ampulü sabitleyen teli, yaylı kelepçeyi veya çeyrek tur dönen plastik yuvayı çözün.
Yeni ampulü temiz bir bez veya eldivenle tutun. Parmak izindeki yağ, ısınan camda leke yapıp ampulü zamanından önce patlatır.
Ampulü yuvaya tam oturtun; tırnakları kaçık kalırsa ışık huzmesi bozulur.
Soketi takın, kapağı kapatın ve parçaları toplamadan önce yakıp kontrol edin.

Arka gruplarda genelde bagaj içindeki kaplama açılır, ampul taşıyıcı plaka bir-iki tırnak veya somunla çıkar. İç aydınlatmada tavan lambasının şeffaf plastiğini ince bir plastik takoz ya da tırnağınızla kanırtmak yeterlidir; tornavidayla zorlarsanız iz kalır.